Begrippenlijst

VPN, streaming, Usenet en torrents in gewone taal: 55 begrippen, elk met een korte uitleg en de handleiding die erbij hoort.

A

Adblocker: Een adblocker houdt advertenties en trackers tegen voordat ze laden, als browserextensie, via je DNS of met een hosts-bestand.
Adware: Adware is ongewenste software die advertenties toont, je startpagina of zoekmachine aanpast en vaak meelift met gratis programma's.

B

Bandbreedte: Bandbreedte is hoeveel data er per seconde door een verbinding kan. Hoe meer bandbreedte, hoe hoger de maximale download- en uploadsnelheid.
Buffering: Buffering is het laden van video voordat die afspeelt. Blijft een stream steeds stilstaan om te bufferen, dan komt de data niet snel genoeg binnen.

C

CAM- en TS-release: Een CAM-release is in de bioscoop met een camera opgenomen, een TS (telesync) met beter geluid. Beide hebben een duidelijk slechtere kwaliteit dan een WEB-DL of BluRay.
Completion: Completion is het percentage berichten dat een Usenet-provider compleet heeft. Mist er een deel, dan is een download incompleet en moet PAR2 hem repareren.

D

Dedicated IP: Een dedicated IP is een vast IP-adres bij je VPN-dienst dat alleen jij gebruikt. Je deelt het niet met andere gebruikers.
DNS: DNS vertaalt een websitenaam zoals duken.nl naar het IP-adres van de server. Wie je DNS-verzoeken afhandelt, ziet welke websites je bezoekt.
DNS-lek: Bij een DNS-lek gaan je DNS-verzoeken buiten de VPN om naar je provider. Die ziet dan nog steeds welke websites je bezoekt, ook al is je verkeer versleuteld.

E

Encryptie: Encryptie (versleuteling) maakt gegevens onleesbaar voor iedereen zonder de juiste sleutel. Een VPN versleutelt het verkeer tussen jouw apparaat en de VPN-server.

F

Firewall: Een firewall bepaalt welk netwerkverkeer je apparaat of netwerk in en uit mag. Hij beschermt tegen ongewenste verbindingen van buitenaf.

G

Geoblokkering: Geoblokkering betekent dat een dienst je alleen toelaat vanuit bepaalde landen. Dat ziet de dienst aan je IP-adres.

H

HTTPS: HTTPS is de versleutelde versie van HTTP, herkenbaar aan het slotje in je browser. Niemand onderweg kan meelezen wat je op die website invult.

I

Indexer: Een indexer is een zoekmachine voor Usenet die NZB-bestanden aanbiedt. Veel goede indexers werken met een account of een kleine bijdrage.
IP-adres: Een IP-adres is het adres waarmee je apparaat op internet herkenbaar is. Websites zien het en kunnen er je provider en globale locatie aan aflezen.
IPv6-lek: Bij een IPv6-lek gaat verkeer via het nieuwere IPv6 buiten de VPN om, terwijl IPv4 wel via de VPN loopt. Websites kunnen zo toch je echte adres zien.
ISO-bestand: Een ISO-bestand is een exacte kopie van een cd, dvd of blu-ray in één bestand.

J

Jurisdictie: De jurisdictie van een VPN-dienst is het land waar het bedrijf gevestigd is, en daarmee welke wetten bepalen of het gegevens moet bewaren of afgeven.

K

Kill switch: Een kill switch blokkeert al je internetverkeer zodra de VPN-verbinding wegvalt. Zo lekt je echte IP-adres niet, ook niet even.
Kodi: Kodi is gratis mediacenter-software voor tv-boxen, pc's en telefoons. Met add-ons speel je je eigen bestanden en online bronnen af.

L

Leechen: Leechen is downloaden zonder (veel) terug te delen. Leechers zijn gebruikers die het bestand nog niet compleet hebben.

M

Magnetlink: Een magnetlink is een link met de unieke code van een torrent. Je torrentprogramma vindt daarmee zelf de bestandsinformatie en andere gebruikers, zonder torrentbestand.
Mbit/s: Mbit/s (megabit per seconde) is de eenheid voor internetsnelheid. 8 Mbit/s is ongeveer 1 megabyte per seconde.
MKV: MKV (Matroska) is een containerformaat dat video, meerdere audiosporen en ondertitels in één bestand kan bevatten.

N

NAS: Een NAS (network attached storage) is een kleine, zuinige server met harde schijven die altijd aanstaat in je netwerk. Ideaal voor back-ups, mediaservers en downloads.
Newsreader: Een newsreader is het programma waarmee je van Usenet downloadt, zoals SABnzbd of NZBGet. Je laadt er een NZB-bestand in en hij doet de rest.
No-logsbeleid: Een no-logsbeleid betekent dat de VPN-dienst niet opslaat welke websites je bezoekt, wat je downloadt of welk IP-adres je had. Er is dan niets om af te geven.
NZB: Een NZB-bestand is een klein lijstje waarin staat uit welke berichten op Usenet een download bestaat. Je newsreader haalt daarmee alle delen op en zet ze in elkaar.

O

Obfuscatie: Obfuscatie vermomt VPN-verkeer als gewoon internetverkeer. Zo is moeilijker te zien dat je een VPN gebruikt.
Openbare wifi: Openbare wifi is een draadloos netwerk dat iedereen kan gebruiken, zoals in de trein, een hotel of op Schiphol. De beheerder, en soms andere gebruikers, kunnen zien wat er over het netwerk gaat.
OpenVPN: OpenVPN is een beproefd, open-source VPN-protocol dat over TCP of UDP en op vrijwel elke poort kan draaien. Het is iets trager dan WireGuard, maar komt door strengere netwerken heen.

P

P2P: P2P (peer-to-peer) betekent dat computers rechtstreeks bestanden met elkaar uitwisselen, zonder centrale server. Torrents zijn het bekendste voorbeeld.
PAR2: PAR2-bestanden bevatten herstelgegevens. Ontbreekt of is een deel van een download beschadigd, dan rekent je newsreader het met PAR2 terug.
Ping: De ping is de tijd in milliseconden die een datapakketje nodig heeft om heen en terug te gaan naar een server. Hoe lager, hoe sneller de reactie.
Plex: Plex is software die je eigen films en series vanaf een computer of NAS naar al je apparaten streamt, met posters en beschrijvingen erbij.
Port forwarding: Bij port forwarding stuurt de VPN-server binnenkomende verbindingen op een vaste poort door naar jouw apparaat. Andere computers kunnen dan rechtstreeks verbinding met je maken.
Proxy: Een proxy is een tussenserver die verzoeken namens jou doorstuurt. Anders dan een VPN versleutelt een proxy je verkeer meestal niet en werkt hij alleen voor de app waarin je hem instelt.

R

Ratio: De ratio is de verhouding tussen wat je hebt geüpload en gedownload. Een ratio van 1,0 betekent dat je evenveel hebt gedeeld als binnengehaald.
Regiocode: Een regiocode op een dvd of blu-ray bepaalt in welke delen van de wereld de schijf afspeelt. Europa is dvd-regio 2 en blu-ray-regio B.
Retentie: Retentie is hoe lang een Usenet-provider berichten bewaart, meestal uitgedrukt in dagen. Hoe hoger, hoe oudere bestanden je nog kunt downloaden.

S

Seedbox: Een seedbox is een gehuurde server in een datacenter die torrents voor je downloadt en seedt. Daarna haal je de bestanden via een snelle, versleutelde verbinding binnen.
Seeden: Seeden is een bestand blijven delen nadat je download klaar is. Seeders zijn gebruikers die het complete bestand hebben.
Split tunneling: Met split tunneling bepaal je per app of website of het verkeer via de VPN gaat of rechtstreeks. Bijvoorbeeld alleen je torrentprogramma via de VPN en je bankapp erbuiten.
SRT-ondertitel: Een SRT-bestand is een tekstbestand met ondertitels en de tijden waarop ze in beeld komen. Bijna elke videospeler kan het inladen.
SSL bij Usenet: Met SSL (eigenlijk TLS) versleutel je de verbinding tussen je newsreader en de Usenet-server. Je provider ziet dan niet wat je downloadt.

T

Tor: Tor stuurt je verkeer via drie willekeurige servers van vrijwilligers, zodat geen enkele server zowel jou als je bestemming kent. Het is anoniemer dan een VPN, maar veel trager.
Torrent: Een torrent is een manier om bestanden te delen waarbij je stukjes downloadt van andere gebruikers en tegelijk stukjes uploadt. Een torrentbestand of magnetlink vertelt je programma wat het moet zoeken.
Tracker: Een tracker is een server die bijhoudt welke gebruikers een bepaalde torrent delen, zodat ze elkaar kunnen vinden.

U

Usenet: Usenet is een wereldwijd netwerk van nieuwsservers met discussiegroepen en binaire bestanden. Je downloadt rechtstreeks van een server van je provider, niet van andere gebruikers.

V

VPN: Een VPN (virtual private network) stuurt je internetverkeer versleuteld via een server van de VPN-dienst. Websites zien het IP-adres van die server, en je provider ziet alleen dat je met de VPN verbonden bent.
VPN-protocol: Een VPN-protocol is de set afspraken waarmee je apparaat en de VPN-server een versleutelde verbinding opzetten. De bekendste zijn WireGuard en OpenVPN.
VPN-router: Een VPN-router heeft de VPN-verbinding zelf ingesteld, zodat elk apparaat in huis automatisch via de VPN gaat, ook een smart-tv of spelcomputer.

W

WebRTC-lek: WebRTC is browsertechniek voor videobellen. Bij een WebRTC-lek kan een website via die techniek je echte IP-adres opvragen, ook als je een VPN gebruikt.
WireGuard: WireGuard is een modern VPN-protocol met weinig code, snelle verbindingen en een laag stroomverbruik. Het is bij de meeste diensten de snelste keuze.

Z

Zwerm: De zwerm is de groep gebruikers die op dat moment dezelfde torrent deelt: seeders en leechers samen. Iedereen in de zwerm ziet elkaars IP-adres.