Er zijn meer datacenters nodig, maar waar? Een rapport daarover heeft de woede van de branche gewekt.

Nederland wil ‘digitale koploper’ zijn in Europa. Is het daarvoor nodig dat er meer datacenters worden gebouwd in Nederland? Niet per se, concludeert adviesbureau Buck Consultants in een rapport dat het schreef in opdracht van het ministerie van economische zaken. Voor de gebruikers maakt het niet uit of die centers in Nederland of elders in Europa staan.

De belangenbehartigers van de branche zijn woedend over die conclusie. “Broddelwerk”, zegt de Stichting Digitale Infrastructuur Nederland (DINL). “Dit klopt niet”, stelt de Dutch Data Center Association. “Dit rapport stelt de verkeerde vraag”, zegt Michiel Steltman van stichting DINL. “Nee, voor gebruikers maakt het niet uit, maar voor een goede digitale strategie kun je niet om de vraag heen: wie levert de technologie die we nodig hebben?”

De behoefte aan datacenters zal groeien, daarover is iedereen het eens. Het dataverkeer zal tussen nu en 2030 vertwintigvoudigen, stelt Buck in zijn rapport. Dat betekent niet dat er tegen die tijd twintig keer zoveel datacenters nodig zijn. Nu wordt twee derde tot driekwart van de capaciteit gebruikt door bedrijven in het buitenland, en andersom kan dat ook: Nederlandse bedrijven kunnen best leunen op datacenters elders in Europa.

Magneetkracht voor nieuwe bedrijven

In de discussie rond datacenters overheersen de laatste tijd de nadelen ervan, stelt Buck Consultants vast. Die centers slurpen enorm veel groene stroom op en nemen met vaak lelijke gebouwen veel ruimte in het landschap in, met als gevolg dat omwonenden vaak reageren met: ‘Not in my backyard’.

Tegelijkertijd is de bijdrage van datacenters aan de economie beperkt. Veel banen leveren ze niet op, de bijdrage aan het bruto binnenlands product is vrij klein en de ‘magneetkracht’ voor de vestiging van nieuwe bedrijven is ook niet groot.

Maar Buck nuanceert dat negatieve beeld ook. In heel Europa moeten hoe dan ook meer datacenters verrijzen. Er zijn nu vijf regio’s waar de betrouwbaarheid en snelheid van digitale verbindingen zo groot zijn dat van ‘hyperconnectiviteit' wordt gesproken. Amsterdam is een van die regio’s – naast Frankfurt, Londen, Parijs en Dublin. Het ligt voor de hand dat ook nieuwe centers zich daar vestigen: vanwege de al aanwezige infrastructuur kost dat minder en levert het meer kwaliteit op.

Gevraagd naar een antwoord op de vraag van het ministerie van economische zaken of Nederlandse bedrijven schade oplopen als die nieuwe datacenters elders in Europa worden gebouwd, zegt Buck volmondig ‘nee’. “Neem een gamer in Warschau”, zegt Buck-consultant Maurice Kuipers. “Dat kan prima via een server in Amsterdam.” Net als een videoconference, vertelt hij. Dat vergt meer dataverkeer, maar ook daarvoor is nabijheid van een datacenter niet nodig.

Vakantiegangers via Düsseldorf

En daar is de branche kwaad over. “Het is net zoiets als de vraag stellen of Nederland zo’n grote luchthaven als Schiphol nodig heeft”, zegt Steltman van DINL. “Nee, vakantiegangers kunnen best via Düsseldorf. Of hebben we een haven als Rotterdam nodig? Nee, Tsjechië heeft tenslotte ook geen haven. Maar willen we afhankelijk zijn van anderen?”

Ook over het belang van datacenters voor de economie denkt de branche zelf anders. Ja, veel Nederlandse capaciteit wordt gebruikt in het buitenland, erkent Stijn Grove van de Dutch Data Center Association. “Dat heet export.”

Alleen al de bouw en het onderhoud van deze centers levert banen op, voegt Grove eraan toe, alles bij elkaar zo’n 11.000. En DINL verwijst naar onderzoek van een paar jaar geleden, waaruit blijkt dat 20 procent van de aan vestiging in Nederland gerelateerde investeringen door buitenlandse ondernemingen samenhangt met datacenters en clouddiensten.

Naar die economische meerwaarde is ‘nooit serieus onafhankelijk onderzoek gedaan’, werpt Kuipers van Buck Consultants tegen. Alle kritiek miskent de aard van het rapport, vervolgt hij. “De vraag was: maakt het voor gebruikers uit waar datacenters staan? Ons antwoord daarop is maar één van de kwesties die een rol spelen in de discussie over de toekomst van de Nederlandse datacentermarkt, meer niet.”